Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı (TÜYEK) tarafından Takiyyüddin Rasıd’ın doğumunun 500. yılı dolayısıyla hazırlanan “Gökküre: Değişimler Çağı Şafağında Osmanlılarda Matematik Bilimleri” sergisi, Rami Kütüphanesi’nde açıldı.
Serginin açılışında konuşan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, serginin 16. yüzyıl Osmanlı dünyasının matematik, astronomi ve teknoloji alanında ulaştığı seviyeyi yazma eserler ve tarihî bilim aletleri aracılığıyla ortaya koyduğunu söyledi.
İstanbul Rasathanesi’nin kurucusu olan Takiyyüddîn Rasıd’ın gözlem yöntemleri, matematiksel hesaplamaları ve optik alanındaki kuramsal çalışmalarıyla döneminin dünya ölçeğindeki en ileri bilim insanları arasında yer aldığını belirten Ersoy, sergide yer alan nadide eserlerin de onun temsil ettiği ilmî çevrenin entelektüel derinliğini ve Osmanlı’nın bilim mirasını gözler önüne serdiğini ifade etti.
Türk-İslam medeniyetinin bilim tarihine yön veren büyük birikimine işaret eden Ersoy, “Biz, bugünün bilim dünyasının üzerinde yükseldiği bilgi ve icatların kaşifi ve mucidi olan, insanlığın ufkunu ilmin ışığıyla aydınlatan Türk-İslam medeniyetinin varisleriyiz.” dedi.
Takiyyüddîn Rasıd’ın bu büyük mirasın en önemli temsilcilerinden biri olduğunu vurgulayan Ersoy, uzun yıllar boyunca bu mirasın yeterince sahiplenilmediğini belirterek “Takiyyüddin Râsıd bu gerçeğin 16. yüzyıldaki simgesidir. Çok uzun yıllar boyu bu büyük mirasa sahip çıkılmamış olması, bilim ve teknoloji noktasında her şeyin Batı tarafından insanlığa kazandırıldığı gibi büyük bir yalanın çocuklarımıza eğitim diye dikte edilmesine sessiz kalınması bize çok pahalıya mal olmuştur. Ancak zihinleri boğan bu yalan ve yanlış seline, Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde 24 yıldır bir set çekilmiş; tarihine ve kültürüne sahip çıkan, bunlardan beslenen öz güveniyle her alanda öncülük ve özgünlük gömleğini yeniden üzerine giyen bir nesil ilim ve teknoloji meydanına çıkmıştır.” dedi.
Bakan Ersoy, Türkiye’nin bilim insanları, mühendisleri ve araştırmacılarının kendilerine fırsat sunulduğunda neleri başarabileceklerini çok net ortaya koyduklarını ve koymaya devam ettiklerini söyledi.
Takiyyüddin Rasıd’ın matematik, fizik, optik, mekanik ve tıp alanlarında önemli eserler verdiğini belirten Ersoy, özellikle astronomi alanında yeni gözlemlere ihtiyaç duyulduğunu ortaya koyarak Sultan III. Murad’ın desteğiyle İstanbul Rasathanesi’ni kurduğunu ifade etti.
Rasathanenin dönemin en ileri matematik ve astronomi aletleriyle donatıldığını kaydeden Ersoy, kısa süre faaliyet göstermesine rağmen kendi döneminde dünyadaki benzerleriyle her açıdan rekabet edebilecek önemli bir bilim merkezi olduğunu söyledi.
Takiyyüddîn Râsıd’ın trigonometri, astronomi ve teknoloji alanındaki çalışmalarının da bilim tarihi açısından büyük önem taşıdığına dikkat çeken Ersoy, geliştirdiği hassas astronomi saatleri, trigonometriye kazandırdığı yenilikler ve teknoloji alanında kaleme aldığı eserlerle hem Osmanlı hem de dünya bilim tarihine önemli katkılar sunduğunu dile getirdi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak yazma eser mirasının korunması ve gelecek nesillere aktarılması için yoğun çalışmalar yürüttüklerini belirten Ersoy, TÜYEK’in yaklaşık 800 bin yazma ve nadir matbu eserden oluşan dünyanın en büyük koleksiyonunu bilim insanlarının hizmetine sunduğunu kaydetti.
Yazma eser restorasyon laboratuvarı, dijitalleştirme çalışmaları, yayın faaliyetleri ve uluslararası bilimsel organizasyonlarıyla TÜYEK’in alanında dünyanın öncü kurumlarından biri haline geldiğini ifade eden Ersoy, sergiler, sempozyumlar ve yayınlarla yalnızca eserleri değil, bu eserleri ortaya koyan medeniyet tasavvurunu da yaşattıklarını söyledi.
Bakan Ersoy, “Bizim derdimiz asla sadece göstermek değildir. Kalıcı bir öğrenme, bilinç ve farkındalık oluşturmak ve bunların sürekliliğini tesis etmektir.” ifadelerini kullandı. Açılış konuşmalarının ardından Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, beraberindeki heyetle birlikte “Gökküre: Değişimler Çağı Şafağında Osmanlılarda Matematik Bilimleri” sergisini gezerek eserler hakkında yetkililerden bilgi aldı.
Hibya Haber Ajansı
